تاریخ علم حقوق (4): ده فرمان موسی
اینکه تقاطع دین و قانون کجاست اغلب موضوع مناقشهبرانگیزی بوده است، بههرروی تردیدی نیست که این دو بهنحوی ناگشودنی درهمتنیدهاند. برای این درهمتنیدگی نمونهای بهتر از ده فرمان در اختیار ما نیست. چهبسا پیش از این فرمانها نیز قواعد دیگری بر رفتار بشر حاکم بودهاند، اما برای بسیاری از ملل، بهویژه ملل یهودی-مسیحی، فرمانهای دهگانه بنیاد همهی قوانین بعدی بوده است. برای مثال، بر سردر نمای شرقی ساختمان دیوان عالی آمریکا تصویر موسی که الواح ده فرمان را در دست گرفته است نقش بسته است؛ بر درهای چوبی صحن خود دادگاه این فرامین حک شدهاند؛ و در صحن جنوبی نیز دوباره انگارهی خود موسی در حالی که این الواح را در دست گرفته است حک شده است.
بنا بر سنت دینی، موسی، رهبر قوم بنیاسرائیل، معتقد بوده که مستقیما با خدا در ارتباط است. او بر فراز کوه سینا ده قاعدهی الهی را دریافت کرد که بر دو لوح سنگی حک شده بودند. او همچنین دستوراتی در خصوص نحوهی ابلاغ این احکام به مردم دریافت کرد. مردمانی که قرار بود این فرمانها را بهمنزلهی موازین اخلاقی و موازین زیست عادلانه به کار گیرند. ازاینروست که سر ادوارد کوک—حقوقدان برجستهی انگلیسی، رئیس دادگاه عالی و رئیس مسند قضای پادشاهی—موسی را «نخستین گزارشگر یا مصنف قانون در جهان» مینامد.
هر یک از فرمانهای مذکور در ذیل یکی از دو دستهی زیر قرار میگرفتند: احکام صرفا مذهبی و احکامی با مضمون سکولار. فرامین منع دزدی (زیربنای قانون مدرن مالکیت)، منع قتل (که غالبا به منع قتل ناعادلانه تفسیر شده است و همچنان تا به امروز کیفر سختی بر آن مترتب است) و منع شهادت دروغ از جمله احکام سکولارند. همین مثالهای اندک تداوم اصولی را که چند هزارهی قبل در ده فرمان بیان شده است نشان میدهد.
از قضای روزگار مسئلهی حقوقی ناظر به جایگاه مناسب ده فرمان در مکانهای عمومی خود دیوان عالی را نیز به زحمت انداخته است. در سال ۲۰۰۵ در یک روز واحد دیوان عالی در خصوص شرایطی که یک ایالت میتواند نگارهای از ده فرمان را بدون نقض مفاد قانون اساسی نمایش دهد، دو رای متفاوت صادر کرد.
ترجمه از
Roffer, H. Micheal, The Law Book: FROM Hammurabi to the International Criminal Court, 250 Milestones in the History of Law, Sterling New York, 2015.
کلمات کلیدی: حقوق، ده فرمان، موسی، دیوان عالی آمریکا
